Enige tijd geleden had ik een artikel geschreven over de mooie traditionele bloem- en plantenmotieven die je op Japanse stoffen terugvindt.

Vandaag wilde ik jullie de zogenaamde "geometrische" motieven voorstellen, maar zoals je zult zien, zijn de meeste motieven in de beschrijvingen geïnspireerd door de natuur. De shinto-geest en het respect voor de natuur in Japan hebben eeuwenlang de traditionele motieven geïnspireerd. Je vindt veel van deze motieven in de winkel terug.

Laten we samen de meest voorkomende bekijken. 

Asanoha (hennepblad - sterrenmotief) 

Het asanoha-motief is zonder twijfel het bekendste en meest voorkomende van de Japanse herhalende geometrische motieven. Het toont een zesarmige stervorm die het hennepblad symboliseert. Hennep was een zeer belangrijke grondstof voor kleding in Japan voordat katoen werd geïmporteerd.

Dit motief is algemeen geworden in de kleding omdat hennep zich heeft gevestigd als een sterke plant, die snel kan groeien en vrij zelfstandig is in zijn ontwikkeling (hij vraagt weinig onderhoud). Om deze redenen is hennep het symbool geworden van kracht, weerstand en goede groei. Daarom waarderen Japanse ouders het gebruik van het asanoha-motief voor kleding bestemd voor baby's en jonge kinderen als een teken van hoop dat zij dezelfde kwaliteiten ontwikkelen als deze sterke plant.

Seigaiha (nami - golfmotief)

Ik kan natuurlijk niet voorbijgaan aan het Seigaiha-patroon, een oud Japans patroon. Oorspronkelijk gebruikt om zeeën en oceanen op kaarten te illustreren, verscheen dit patroon in Japan in de 6e eeuw. Dit golfpatroon wordt herhaaldelijk gebruikt in de Japanse cultuur: op textiel, in de kunsten, illustraties of in Japanse tuinen. Letterlijk betekent « Seigaiha » « blauwe zee en golven ». Dit patroon stelt golven op volle zee voor, gestileerd in de vorm van waaierachtige patronen. De naam komt van de oude hofdans gagaku genaamd Seigaiha, waarin de dansers kostuums dragen versierd met dit patroon. In de roman Het Verhaal van Genji, het meesterwerk van de Japanse literatuur, is er een scène waarin de held Genji de Seigaiha danst.

Men vindt het terug als een los patroon of gemengd met andere elementen zoals op stoffen met bloemmotieven. 

Yagasuri of Yabane (veer, pijlenpatroon)

Dit Japanse patroon stelt vogelveren voor die aan het uiteinde van pijlen zijn bevestigd die worden gebruikt bij het boogschieten. Boogschieten wordt nog steeds gewaardeerd in Japan en zelfs op scholen onderwezen.

Het yagasuri- of yabane-patroon wordt beschouwd als een talisman die beschermt tegen het kwaad maar ook geluk brengt aan degene die het draagt. In vroegere tijden was het traditie dat jonge bruiden een kimono met dit patroon kregen om hen geluk te brengen in hun huwelijk. De tweede betekenis kan een glimlach oproepen, want net zoals de pijl die wordt afgeschoten nooit terugkeert, wordt van de jonge bruid verwacht dat ze niet terugkeert naar haar ouders nadat ze getrouwd is.

Tegenwoordig wordt dit patroon nog steeds zeer gewaardeerd en ziet men het gewoonlijk op mannelijke yukata's maar ook op kinderkleding, vooral voor kleine jongens.

Same komon of Same Hada (haaienhuid)

Het same-patroon is een patroon dat ik bijzonder waardeer omdat ik het erg chic vind. Dit patroon met dichte steken is eigenlijk bedoeld om het patroon van de huid van de haai te doen herinneren. Het was aanvankelijk voorbehouden aan het gebruik door een shogun-familie, daarna werd het door de bevolking gebruikt en werd het een traditioneel patroon. 

Je vindt het vaak op een effen achtergrond, maar net als de seigaiha kan het same Hada-motief worden gemengd met andere motieven om een complexer geheel te creëren. 

Kanoko (hertenkalf, dambordmotief)

Dit herhalende motief draagt de mooie Japanse naam kanoko omdat het doet denken aan de vlekken die je op de rug van een jonge hertenkalf vindt.

Het kanoko-motief wordt verkregen door verven en is het resultaat van een complexe techniek die veel vakmanschap vereist. Het is nodig om de stof op een bepaalde manier te knopen voordat je hem in de verf dompelt om ongeverfde zones te behouden die het motief laten verschijnen. Vroeger vereiste deze techniek veel werktijd, wat werd doorberekend in de prijs van de stof; alleen mensen met een goed gevulde portemonnee konden het zich veroorloven een kimono volledig bedekt met het kanoko-motief te laten maken.

Tegenwoordig is de techniek gemoderniseerd en vind je kanoko-stof voor een goede prijs. Het kanoko-motief is voor mij een zeer chique stof die ondanks de jaren modern blijft. 

Igeta (kruismotief)

Dit eenvoudige motief bestaat meestal uit 4 of 8 lijnen die vaak in de vorm van hekken (#) zijn gerangschikt. Het lijkt sterk op het symbool van de rand van een oude put; trouwens, de naam bestaat uit twee Japanse woorden die put en balk betekenen. Men kan zich voorstellen hoe belangrijk het was om een put met drinkwater te hebben in oude tijden en waarom dit motief traditioneel is geworden. Sindsdien is de betekenis verloren gegaan, maar het motief blijft bestaan en wordt zeer gewaardeerd vanwege zijn eenvoudige en effectieve schoonheid. 

Hier is een kleine rondleiding langs de bekendste geometrische motieven. Ik hoop dat het je bevallen is. 

Vertel me in een reactie of het je zou bevallen om dit artikel voort te zetten door te praten over traditionele dierlijke motieven zoals de libel, het konijn...