De traditionele Japanse motieven - geometrische patronen

Enige tijd geleden schreef ik een artikel over de mooie traditionele bloem- en plantenmotieven die je terugvindt op Japanse stoffen.

Vandaag wilde ik jullie graag de zogenoemde ‘geometrische’ motieven voorstellen. Zoals je zult zien, zijn de beschrijvingen van deze motieven grotendeels geïnspireerd door de natuur. De shintoïstische levensvisie en het respect voor de natuur in Japan hebben eeuwenlang traditionele motieven geïnspireerd. In de winkel vind je heel wat van deze motieven.

Laten we samen de meest voorkomende bekijken. 

Asanoha (hennepblad - sterrenmotief) 

Het asanoha-motief is ongetwijfeld het bekendste en meest voorkomende Japanse geometrische herhalingsmotief. Het heeft de vorm van een zespuntige ster, die het hennepblad symboliseert. Hennep was in Japan een zeer belangrijke grondstof voor kleding, voordat katoen werd geïmporteerd.

Dit motief raakte wijdverspreid in kleding, omdat hennep zich ontpopte tot een sterke plant die snel kan groeien en zelfstandig gedijt (de plant vraagt weinig onderhoud). Daarom werd hennep het symbool van kracht, weerstand en een goede groei. Om die reden gebruiken Japanse ouders graag het asanoha-motief voor kleding en accessoires voor baby's en jonge kinderen, als teken van hoop dat zij dezelfde eigenschappen ontwikkelen als deze sterke plant.

Seigaiha (nami - golfmotief)

Ik kan natuurlijk niet om het Seigaiha-patroon heen, een eeuwenoud Japans patroon. Oorspronkelijk werd het gebruikt om zeeën en oceanen op kaarten weer te geven. Het patroon verscheen in Japan in de 6e eeuw. Dit golfpatroon komt herhaaldelijk voor in de Japanse cultuur: op textiel, in de kunst, in illustraties en in Japanse tuinen. Letterlijk betekent « Seigaiha » « blauwe zee en golven ». Dit patroon stelt gestileerde golven op open zee voor, in de vorm van waaiers. De naam komt van de oude hofdans gagaku, die Seigaiha heet en waarin de dansers kostuums met dit patroon dragen. In de roman Het verhaal van Genji, het meesterwerk van de Japanse literatuur, staat een scène waarin de held Genji de Seigaiha danst.

Je vindt het zowel als op zichzelf staand patroon als gecombineerd met andere elementen, bijvoorbeeld op stoffen met bloemmotieven. 

Yagasuri of Yabane (veer, pijlenpatroon)

Dit Japanse patroon stelt vogelveren voor die aan het uiteinde van pijlen zijn bevestigd, zoals die bij het boogschieten worden gebruikt. Boogschieten is in Japan nog steeds populair en wordt er zelfs op scholen onderwezen.

Het yagasuri- of yabane-patroon wordt beschouwd als een geluksbrenger die tegen het kwaad beschermt en geluk brengt aan degene die het draagt. In vroeger tijden was het gebruikelijk dat pasgetrouwde vrouwen een kimono met dit patroon kregen om hen geluk te brengen in hun huwelijk. De tweede betekenis kan een glimlach ontlokken, want net zoals een afgeschoten pijl nooit terugkeert, hoort een jonge echtgenote na haar huwelijk niet naar haar ouders terug te keren.

Tegenwoordig is dit patroon nog steeds erg geliefd. Meestal zie je het op yukata voor mannen, maar ook op kinderkleding, vooral voor jongetjes.

Same komon of Same Hada (haaienhuid)

Het same-patroon is een patroon dat ik bijzonder mooi vind, omdat ik het erg chic vind. Dit patroon van dicht op elkaar geplaatste punten doet eigenlijk denken aan de huid van een haai. Aanvankelijk was het voorbehouden aan een shogunfamilie, maar later werd het door de bevolking gebruikt en groeide het uit tot een traditioneel patroon. 

Je vindt het vaak op een effen achtergrond, maar net als seigaiha kan het same-hada-motief worden gecombineerd met andere motieven om een complexer geheel te creëren. 

Kanoko (hertenkalf, dambordmotief)

Dit repetitieve motief draagt de mooie Japanse naam kanoko, omdat het doet denken aan de vlekken op de rug van een jong hert.

Het kanoko-motief ontstaat door verven en is het resultaat van een complexe techniek die veel vakkennis vereist. De stof moet op een bepaalde manier worden geknoopt voordat ze in de verf wordt gedompeld, zodat er ongeverfde zones behouden blijven die het motief zichtbaar maken. Vroeger nam deze techniek veel tijd in beslag, wat in de prijs van de stof werd doorgerekend; alleen mensen met een goed gevulde portemonnee konden zich veroorloven een kimono te laten maken die volledig met het kanoko-motief bedekt was.

Tegenwoordig is de techniek gemoderniseerd en vind je kanoko-stof voor een goede prijs. Het kanoko-motief is voor mij een zeer chique stof die ondanks de jaren modern blijft. 

Igeta (kruismotief)

Dit eenvoudige motief bestaat meestal uit 4 of 8 lijnen die in de vorm van hekjes zijn gerangschikt. Het lijkt sterk op het symbool van de rand van een oude waterput; de naam is trouwens gevormd uit twee Japanse woorden die put en balk betekenen. Je kunt je voorstellen hoe belangrijk het vroeger was om over drinkbaar water uit een waterput te beschikken en waarom dit motief traditioneel is geworden. Sindsdien is de betekenis verloren gegaan, maar het motief is gebleven en is nog altijd geliefd vanwege zijn eenvoudige en doeltreffende schoonheid. 

Dit was een kort overzicht van de bekendste geometrische motieven. Ik hoop dat je het interessant vond. 

Laat me in de reacties weten of je het leuk zou vinden als ik dit artikel voortzet en vertel over traditionele diermotieven, zoals de libel, het konijn...