Nu de Japanse stoffen weer aangevuld zijn, wilde ik jullie vertellen over de mooie Japanse motieven, maar vooral over hun betekenis.
Als wij in Europa de taal van de bloemen hebben... kunnen we in Japan heel wat emoties uitdrukken door een bepaald motief te dragen, tijdens een ceremonie, een matsuri (Japans festival), als steun voor een zaak of gewoon in het dagelijks leven... Daarin herkennen we goed de ingetogenheid van de Japanners, die op een verfijnde manier een mening of gevoel uiten.
Veel Japanse motieven vinden hun inspiratie in de natuur, waarvan de symboliek in het Land van de Rijzende Zon bijzonder sterk is. Laten we samen enkele kenmerkende bloemen- en plantenmotieven uit de Japanse iconografie bekijken.
Sakura - kersenbloesem
De meest kenmerkende bloem van Japan is ongetwijfeld de sakura, oftewel de kersenbloesem. Deze bloem viert vernieuwing en de lente, en ziet heel wat Japanners picknicken onder de regen van tere roze bloemblaadjes. Dat noemt men hanami (van hana, bloem, en mimasu, wat kijken betekent); dit gebruik bestaat erin de schoonheid van kersenbloesems tijdens hun bloei te bekijken en te bewonderen.
De sakurabloesem verwelkt niet en verdort niet, maar vliegt weg... Ze sterft mooi, op een verfijnde en poëtische manier...
De sakurabloesem staat voor vernieuwing, maar ook voor het verstrijken van de tijd door haar verfijnde en kortstondige bloei. De sakurabloesem roept ook zachtheid en vriendelijkheid op. Het is bij uitstek een vrouwelijk motief en zeer geliefd bij jonge meisjes. Je vindt het vaak terug op yukata's, de traditionele zomerkleding.
Ume - pruimenbloesem
Net als sakura is ume, de witte of roze pruimenbloesem, een lentebloem. Omdat ze vroeger bloeit, kan men haar ondanks de sneeuw zien bloeien. Ze wordt vaak afgebeeld in een zachte grafische stijl, met vrij ronde bloemblaadjes die veel minder ingesneden zijn dan die van sakura. Het is een ronde, zachte en moedige bloem; daarom staat ume symbool voor kracht en gezondheid.
Men beschouwt haar ook als een beschermend symbool tegen demonen. Daarom wordt ze in heel wat Japanse tuinen gekweekt.
Ume staat ook voor gratie en elegantie. De bloem wordt eerder met de vrouw dan met het jonge meisje geassocieerd.
Kiku – de chrysant
In Japan wordt de chrysant geassocieerd met de adel, omdat de bloem het embleem van de keizerlijke familie is. Men gebruikt dan ook de uitdrukking ‘de chrysantentroon’ om de keizerlijke familie aan te duiden.
De chrysant komt vaak voor in twee grafische vormen: ofwel wordt de bloem bijna als een stilleven zeer realistisch afgebeeld, ofwel wordt ze cirkelvormig getekend met de bloemblaadjes rondom.
De chrysant staat symbool voor een lang leven. In het wit symboliseert hij zuiverheid.
Botan – pioenroos
De pioenroos groeit rechtop zonder dat er een steun nodig is. Ze blijft rechtop en fier, zelfs bij slecht weer. Daarom staat de pioenroos symbool voor het vrouwelijke ideaal: een sterke en onafhankelijke vrouw.
Bovendien is de pioenroos een prachtige bloem met een delicate geur.
Matsu – de den
De Japanse den komt in veel tuinen voor, vooral in traditionele tuinen. Dankzij zijn groenblijvende naalden blijft hij het hele jaar groen. Daarom staat hij symbool voor standvastigheid, een lang leven en wijsheid.
In de Japanse traditie worden met Nieuwjaar aan weerszijden van de voordeur dennentakken geplaatst om voorspoed aan te trekken. De den wordt ook gebruikt om shinto-heiligdommen af te bakenen en boze geesten af te weren.
Take – bamboe
Net als riet buigt bamboe, maar breekt het niet. Het is een sterke en soepele plant. De groei en verspreiding ervan verlopen zeer snel. Je begrijpt dan ook waarom bamboe symbool staat voor kracht, soepelheid en voorspoed.
Bamboe speelt een belangrijke rol in het dagelijks leven van de Japanners. Je vindt het terug in allerlei voorwerpen, zoals keukengerei, badkamerartikelen, meubels...
De bladeren worden geassocieerd met rust en kalmte.
Ook andere bloem- en plantmotieven komen traditioneel voor in de Japanse kleding, zonder dat ze een specifieke betekenis hebben, zoals:
- de blauweregen – fuji, met zijn prachtige trossen paarse bloemen
- het esdoornblad – momiji, waarvan we in de herfst de schittering van de kleuren bewonderen
- de iris – shoubu
- ...
Ik hoop dat je dit artikel interessant vond en dat het je meer inzicht heeft gegeven in Japanse motieven 😊.
